Şirket Türleri Nelerdir? Şirket Türlerinin Karşılaştırılması

Türkiye'de iş kurarken günlük dilde en çok şahıs şirketi, limited şirket ve anonim şirket seçenekleri karşılaştırılır. Ancak “şahıs şirketi” ifadesi çoğu zaman gerçek kişi ticari işletmesini anlatır; işletme sahibinden ayrı bir tüzel kişilik oluşmaz. Limited ve anonim şirketler ise tescille ayrı tüzel kişilik kazanan sermaye şirketleridir.

Doğru seçim yalnızca “hangisinin vergisi düşük?” sorusuyla yapılamaz. Kurucu sayısı, iş riski, yatırım planı, pay devri, kârın işletmeden çekilme biçimi, sektör izni, yönetim modeli ve kapanış maliyeti birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehber, 30 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan temel kurallara göre karar vermeyi kolaylaştırır.

Türkiye'deki şirket türleri nelerdir?

Türk Ticaret Kanunu'nda ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden oluşur. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket de sermaye şirketi niteliğindedir. Uygulamada yeni girişimlerin büyük bölümü limited veya anonim şirketi tercih eder.

Bunların dışında iş hayatında sık kullanılan bazı yapılar teknik olarak farklıdır:

• Gerçek kişi ticari işletmesi: halk arasında “şahıs şirketi” denilen en yaygın bireysel işletme modelidir; sahibinden ayrı tüzel kişiliği yoktur.

• Adi ortaklık: iki veya daha fazla kişinin sözleşmeyle kurabildiği, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan ortaklık yapısıdır.

• Serbest meslek faaliyeti: mesleki bilginin kişisel sorumluluk altında sunulduğu faaliyetlerde gelir vergisi mükellefiyeti ve mesleğe özgü kurallar gündeme gelir.

• Kooperatif: ortaklarının belirli ekonomik ihtiyaçlarını dayanışma yoluyla karşılamaya yönelen, özel kuruluş ve işleyiş hükümlerine tabi yapıdır.

Şahıs, limited ve anonim şirket karşılaştırma tablosu

Tablo genel çerçeveyi gösterir. Bankacılık, sigortacılık, finans, enerji ve benzeri düzenlemeye tabi faaliyetlerde şirket türü ve sermaye için özel şartlar bulunabilir. Kuruluş adımlarını ayrıca görmek için Şirket Nasıl Kurulur? rehberini inceleyebilirsiniz.

Şahıs işletmesi nedir?

Gerçek kişi ticari işletmesinde faaliyet, işletme sahibinin adına yürütülür. Ayrı bir şirket tüzel kişiliği ve ortaklık payı bulunmaz. Vergi kaydı, gerçek kişinin T.C. kimlik numarasıyla ilişkilendirilir; işletmenin geliri sahibinin ticari kazancı olarak beyan edilir.

Şahıs işletmesinin avantajları

• Kuruluş ve karar süreçleri görece sadedir.

• Kanuni asgari sermaye şartı yoktur.

• Tek işletmecinin karar alması hızlıdır.

• Faaliyet sona erdiğinde tasfiyeli şirket kapanışına göre daha az işlem gerekir.

Dezavantajları ve riskleri

• İşletme borçları ile sahibinin mal varlığı arasında sermaye şirketlerindeki türden tüzel kişilik ayrımı yoktur.

• Ticari kazanç yükseldikçe artan oranlı gelir vergisi tarifesinin üst dilimleri gündeme gelebilir.

• Yatırımcıyı pay sahibi yapacak sermaye payı yapısı bulunmaz.

• İşletmenin devamlılığı ve devri, limited veya anonim şirketteki pay devri modelinden farklıdır.

Şahıs işletmesi küçük başladığı için her zaman daha avantajlı değildir. Beklenen yıllık kâr, kişisel risk, personel, stok, sözleşme tutarları ve ileride sermaye şirketine geçiş maliyeti kuruluş öncesinde hesaplanmalıdır.

Limited şirket nedir?

Limited şirket, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilen, sermayesi esas sermaye paylarına bölünmüş bir sermaye şirketidir. Ortak sayısı en fazla 50 olabilir. 2026'da asgari esas sermaye 50.000 TL'dir ve nakit sermaye tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir.

Şirket müdür veya müdürler tarafından yönetilir. Dışarıdan bir kişi müdür seçilebilse de en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. Ortaklık sözleşmesinde temsil, oy, kâr dağıtımı, pay devri ve ayrılma senaryolarının açık yazılması ilerideki uyuşmazlık riskini azaltır.

Limited şirket ne zaman tercih edilebilir?

• Birden fazla ortakla faaliyete başlanacaksa,

• şirket varlığı ile ortakların kişisel işlemlerinin ayrılması isteniyorsa,

• personel, stok, ithalat, ihracat veya yüksek hacimli sözleşmeler planlanıyorsa,

• kurumsal müşteriler ayrı tüzel kişilik bekliyorsa,

• işletmenin ortaklık yapısıyla devam etmesi hedefleniyorsa değerlendirilebilir.

Kuruluş ve devam eden mali süreçlerin ayrıntıları için yalnızca canlı ve doğrulanmış hizmet sayfası olan Limited Şirket Kuruluşu içeriğine geçebilirsiniz.

Anonim şirket nedir?

Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve borçlarından kendi mal varlığıyla sorumlu bir sermaye şirketidir. Tek pay sahibiyle kurulabilir; pay sahipleri gerçek veya tüzel kişi olabilir. 2026'da asgari esas sermaye 250.000 TL, halka açık olmayan ancak kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde asgari başlangıç sermayesi 500.000 TL'dir.

Nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az %25'i tescilden önce şirket adına açılan özel banka hesabına yatırılır; kalan tutar tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Şirket bir veya daha fazla üyeden oluşabilen yönetim kurulu tarafından yönetilir. Yönetim kurulu üyesinin pay sahibi olması gerekmez; tüzel kişi de üye seçilebilir ve adına bir gerçek kişi temsilci belirler.

Anonim şirketi öne çıkaran durumlar

• Profesyonel veya kurumsal yatırımcı alınacaksa,

• farklı pay grupları ve imtiyazlar planlanıyorsa,

• pay devrinde daha esnek bir yapı hedefleniyorsa,

• yönetim ile pay sahipliğinin ayrılması isteniyorsa,

• ileride halka arz veya geniş yatırım turu düşünülüyorsa,

• faaliyet alanı mevzuat gereği anonim şirket biçimini şart koşuyorsa.

Limited mi anonim şirket mi?

Her büyük işletmenin anonim, her küçük işletmenin limited olması gerektiği söylenemez. Seçim, şirketin bugün ulaştığı cirodan çok gelecekteki sermaye ve yönetim planına göre yapılmalıdır.

Şirket türüne göre ortakların sorumluluğu

Sermaye şirketlerinde “ortaklar hiçbir borçtan sorumlu değildir” demek doğru değildir. Önce özel hukuk borçları, kamu borçları ve yöneticilikten doğan sorumluluk ayrılmalıdır.

• Şahıs işletmesi: işletme ile kişi ayrılmadığı için ticari borçlar doğrudan işletme sahibini ilgilendirir.

• Limited şirket ortağı: özel hukuk borçlarında esasen taahhüt ettiği sermaye payını ödemekle yükümlüdür; şirketten tahsil edilemeyen kamu alacakları için sermaye hissesi oranında sorumluluk gündeme gelebilir.

• Limited şirket müdürü: kanuni temsilci sıfatıyla vergi ve kamu borçlarında ayrıca sorumlulukla karşılaşabilir.

• Anonim şirket pay sahibi: yalnızca pay sahibi olması nedeniyle şirket borçlarından sorumlu tutulmaz; ancak yönetim kurulu üyeliği veya kanuni temsilcilik görevi farklı bir sorumluluk doğurabilir.

Ayrı tüzel kişiliğin kötüye kullanılması, sermaye borcunun ödenmemesi, yöneticinin kanuna aykırı işlemleri, kefalet veya kişisel garanti verilmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilir.

2026'da asgari sermaye için kritik son tarih

Şirket türü vergi avantajına göre seçilir mi?

Vergi oranını tek başına karşılaştırmak yanıltıcıdır. Şahıs işletmesinde ticari kazanç gerçek kişinin artan oranlı gelir vergisi tarifesine girer. Limited ve anonim şirketler genel olarak kurumlar vergisi öder; kazancın ortağa dağıtılması veya işletmeden farklı yollarla çekilmesi ayrıca vergi ve belge sonuçları doğurur.

Gerçek karşılaştırmada şu kalemler birlikte hesaplanmalıdır:

• Beklenen yıllık vergi matrahı ve kârın ne kadarının işletmede bırakılacağı,

• kâr dağıtımı ve ortağın diğer gelirleri,

• SGK veya Bağ-Kur durumu,

• muhasebe, defter, sicil ve genel kurul maliyetleri,

• araç, ofis, personel, stok ve finansman planı,

• yatırım alma, hisse devri ve ileride satış senaryosu.

Kollektif ve komandit şirketler ne zaman kullanılır?

Kollektif şirket yalnız gerçek kişiler arasında kurulur ve ortaklar şirket borçlarından ikinci derecede, sınırsız ve müteselsil sorumludur. Adi komandit şirkette komandite ortakların sorumluluğu sınırsız, komanditer ortakların sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermayeyle sınırlıdır. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette sermaye paylara ayrılır ve en az bir komandite ortak bulunur.

Bu yapılar, kişisel güvene dayalı özel ortaklık modellerinde kullanılabilir; ancak sınırsız sorumluluk ve yönetim özellikleri nedeniyle yeni girişimlerde limited ve anonim şirkete göre daha az tercih edilir. Kuruluş öncesinde ticaret hukuku ve vergi sonuçları ayrı ayrı incelenmelidir.

Şirket türü seçerken 10 soruluk kontrol listesi

Mevcut şahıs işletmesini kurumsallaştırmayı düşünüyorsanız, canlı sayfadaki Şahıs Şirketinden Limited Şirkete Geçiş rehberi; devir, kapanış ve yeni şirket kuruluşunu birlikte planlamanıza yardımcı olur.

Resmî kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

• Ticaret Bakanlığı — Ticari İşletmeler, Ticaret Şirketleri ve Ticaret Sicili Uygulamaları

• Ticaret Bakanlığı — Şirketler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Resmî Gazete — 7887 sayılı Anonim ve Limited Şirketler İçin En Az Sermaye Tutarının Artırılması Kararı

• Gelir İdaresi Başkanlığı — Gelir Vergisi Kanunu Madde 103, 2026 tarifesi

• Gelir İdaresi Başkanlığı — 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

Bilgiler 30 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Faaliyet izni, ortakların statüsü, yabancı belgeler, kamu borcu sorumluluğu, vergi ve sermaye planı işletmeye göre değişebilir; kuruluş veya tür değişikliği öncesinde mali müşavir ve gerektiğinde şirketler hukuku alanında çalışan bir avukattan görüş alınmalıdır.