İçindekiler 14 bölüm
Yevmiye defteri, işletmenin belgeye dayanan mali işlemlerinin tarih sırasıyla ve maddeler hâlinde kaydedildiği temel ticari defterdir. Bir faturanın, banka tahsilatının veya ücret tahakkukunun mali tablolara uzanan izi burada başlar. Bu nedenle doğru hesap kodunu seçmek kadar belgenin tarihi, kayıt zamanı, açıklaması ve kayıt bütünlüğü de önemlidir.
Kısa cevap
Yevmiye defteri, borç ve alacak çalışan hesapların her işlem için dengeli biçimde kaydedildiği kronolojik defterdir. Vergi Usul Kanunu'na göre kayıtlar kural olarak 10 günden fazla geciktirilemez. Muhasebe fişi gibi yetkili belgeler üzerinden sürekli kayıt tutuluyorsa ana deftere işleme süresi 45 günü aşamaz. Fizikî yevmiye defterinde açılış onayı ve faaliyet dönemini izleyen altıncı ayın sonuna kadar kapanış onayı gerekir; e‑Defterde noter onayı yerine elektronik defter ve berat süreci uygulanır.
Yevmiye defteri ne işe yarar?
Yevmiye defteri yalnızca bir işlem listesi değildir. İşlemin hangi belgeye dayandığını, hangi hesapları etkilediğini ve borç-alacak dengesini gösteren denetlenebilir kayıt zinciridir. Yevmiye kayıtları defteri kebire aktarılır; hesap hareketlerinden mizan ve ardından finansal tablolar üretilir. Sürecin mizan aşamasını ayrıca geçici ve kesin mizan rehberinde inceleyebilirsiniz.
| Kayıt aşaması | Temel işlev | Kontrol sorusu |
|---|---|---|
| Belge | İşlemin dayanağını oluşturur. | Fatura, dekont, bordro veya sözleşme mevcut mu? |
| Yevmiye defteri | İşlemi tarih sırasıyla, borç ve alacak olarak kaydeder. | Madde dengeli ve belgeyle uyumlu mu? |
| Defteri kebir | Hareketleri hesap bazında toplar. | İlgili hesapların dönem hareketleri doğru mu? |
| Mizan ve finansal tablolar | Bakiyeleri ve işletmenin mali durumunu gösterir. | Borç-alacak eşitliği ve sınıflandırma tutarlı mı? |
Kimler yevmiye defteri tutar?
Türk Ticaret Kanunu ve Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ kapsamında tacirlerin temel ticari defterleri arasında yevmiye defteri bulunur. Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler işlemlerini yevmiye defterine kaydeder. Ancak mükellefin hukuki statüsü, vergilendirme usulü ve e‑Defter kapsamı tutulacak ortamı değiştirir.
Bilanço esasındaki gerçek ve tüzel kişi işletmeler için yevmiye kaydı esastır.
e‑Defter kapsamındakiler yevmiye ve defteri kebiri elektronik dosya olarak oluşturur.
Defter‑Beyan Sistemi kapsamındaki mükelleflerin kayıt yöntemi farklıdır; fizikî yevmiye defteri varsayımıyla işlem yapılmamalıdır.
Yevmiye maddesinde hangi bilgiler bulunur?
Her kayıt, işlemin mahiyetini başka bir uzman veya denetçinin de anlayabileceği açıklıkta göstermelidir. Uygulamada aşağıdaki unsurlar birlikte değerlendirilir:
Madde numarası ve kayıt tarihi
Borçlandırılan ve alacaklandırılan hesapların adları ile kodları
Her hesabın borç veya alacak tutarı
İşlemi anlaşılır kılan açıklama
Belgenin türü, tarihi ve numarası gibi izlenebilirlik bilgileri
Hesap seçimi için Tek Düzen Hesap Planı hesap sınıfları ve kodları rehberi doğal bir başlangıç noktasıdır. Bununla birlikte hesap seçimi yalnızca koda değil, işlemin ekonomik niteliğine ve belgeye göre yapılmalıdır.
Basit yevmiye kaydı örnekleri
| İşlem | Borç | Alacak | Belge |
|---|---|---|---|
| Müşteriden banka yoluyla tahsilat | 102 Bankalar | 120 Alıcılar | Banka dekontu / hesap hareketi |
| Vadeli mal alımı | 153 Ticari Mallar ve şartları varsa indirilecek KDV | 320 Satıcılar | Fatura |
Önemli: Örnekler kayıt mantığını gösterir. KDV hakkı, tevkifat, kur farkı, gider kısıtlaması ve belgenin niteliği gerçek kaydı değiştirebilir. İşleme özgü kaydı belgeyi inceleyen meslek mensubu belirlemelidir.
Yevmiye kayıtları kaç gün içinde işlenir?
Vergi Usul Kanunu'nun kayıt zamanı düzenlemesi iki farklı süreyi ayırır. Sürelerin birbirinin alternatifi olmadığı, kullanılan kayıt sistemine göre uygulandığı unutulmamalıdır.
| Durum | Azami süre | Uygulama notu |
|---|---|---|
| İşlemin doğrudan deftere kaydı | 10 gün | Haklı ve makul bir sebep olmadıkça kayıt 10 günden fazla geciktirilmemelidir. |
| Muhasebe fişi, bordro veya yetkili belgelerde sürekli kayıt | 45 gün | İlk kayıtların usulüne uygun, imzalı/paraflı ve düzenli olması gerekir; ana deftere aktarım 45 günü aşamaz. |
| Günü gününe tutulması zorunlu kayıtlar | Aynı gün | Kasa ve perakende satış gibi özel düzenlemeye tabi kayıtlar kendi kurallarına göre izlenir. |
Belgenin geç ulaşması, kaydı süresiz erteleme hakkı vermez. Belge akışı, onay ve muhasebe fişi süreçleri bu süreleri karşılayacak biçimde kurulmalıdır. 45 günlük imkân da “ay sonunda toplu tek kayıt” anlamına gelmez; belgenin kimliği ve işlemin izi kaybolmamalıdır.
Fizikî yevmiye defteri açılış tasdiki ne zaman yapılır?
Fizikî ortamda tutulacak yevmiye defteri kullanılmadan önce noter veya kuruluş aşamasında yetkili ticaret sicili müdürlüğü tarafından açılış onayına tabi tutulur. Takvim yılı kullanan ve yeni defter açacak devam eden işletmeler için onay, kural olarak defterin kullanılacağı yıldan önceki ayda, yani Aralık ayında yapılır.
| Durum | Genel zamanlama | Dikkat |
|---|---|---|
| Yeni işe başlama / yeni şirket | Defter kullanılmaya başlamadan önce | Kuruluş işlemleri ve tescil tarihi birlikte planlanır. |
| Takvim yılı kullanan devam eden işletme | Yeni yıl defteri için önceki yılın Aralık ayı | Defter kullanılmadan onay tamamlanmalıdır. |
| Yeterli sayfası bulunan deftere devam | Ara tasdik/yenileme için genel olarak Ocak ayı | Kullanılmamış sayfalar ve önceki onay bilgileri kontrol edilir. |
| Özel hesap dönemi | Defterin kullanılacağı dönemden önceki ay | Takvim yılı tarihleri doğrudan uygulanmamalıdır. |
Yevmiye defteri kapanış tasdiki ne zaman yapılır?
Fizikî yevmiye defterinin kapanış onayı, normal hesap döneminin sona ermesini izleyen altıncı ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Noter, son kaydın altına “Görülmüştür” ibaresiyle mühür ve imza koyar. Takvim yılı kullanan bir işletmede örnek takvim şöyledir:
2025 yılı fizikî yevmiye defteri: genel son tarih 30 Haziran 2026
2026 yılı fizikî yevmiye defteri: genel son tarih 30 Haziran 2027
Süre uzatımı uyarısı: Mücbir sebep veya bölgesel düzenlemelerle belirli mükellefler için özel uzatma yapılabilir. Örneğin Ticaret Bakanlığı, kapsamdaki bazı mükelleflerin kapanış onayını 31 Mart 2026'ya uzatan özel bir duyuru yayımlamıştır. Bu tür duyurular genel uzatma sayılmaz; mükellefin kapsama girip girmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
e‑Defterde noter tasdiki var mı?
Hayır. Elektronik ortamda tutulan yevmiye ve defteri kebir için fizikî defterlerdeki noter açılış ve kapanış onayı aranmaz. Bunun yerine defter dosyalarının mevzuata uygun formatta oluşturulması, mali mühür veya güvenli elektronik imza ile imzalanması ve beratların GİB sistemine süresinde iletilip onaylı hâliyle saklanması gerekir.
| Konu | Fizikî yevmiye | e‑Yevmiye |
|---|---|---|
| Açılış | Noter/ticaret sicili onayı | Elektronik oluşturma ve imzalama |
| Kapanış | Altıncı ay sonuna kadar noter onayı | Defter ve beratın elektronik kapanış/iletim süreci |
| Asıl kayıt | Onaylı kâğıt defter | XML defter dosyası ve onaylı berat; PDF tek başına yeterli değildir |
Aylık veya geçici vergi dönemine göre tercih edilen yükleme seçenekleri ve özel uzatmalar değişebildiğinden güncel takvim e‑Defter berat yükleme süreleri rehberinden ve GİB duyurularından kontrol edilmelidir.
Hatalı yevmiye kaydı nasıl düzeltilir?
Kayıt silinerek, kazınarak veya ilk içeriği okunamaz hâle getirerek düzeltilmez. Hatanın ve düzeltmenin izini koruyan ters kayıt, düzeltme maddesi ya da ilgili mevzuatın izin verdiği teknik düzeltme yöntemi kullanılır.
Hatanın belge, tarih, tutar veya hesap kodundan hangisine ilişkin olduğunu belirleyin.
Yanlış kaydı iz bırakarak ters çevirin veya düzeltme maddesi oluşturun.
Doğru kaydı dayanak belgeye referans vererek yeniden yapın.
e‑Defter berat süreci tamamlandıysa dosyayı keyfî biçimde değiştirmeyin; GİB'in izin verdiği dönem ve teknik prosedürü uygulayın.
Saklama süresi ve ibraz yükümlülüğü
Vergi mevzuatı kapsamında defter ve belgeler genel olarak beş yıl; Türk Ticaret Kanunu bakımından ticari defterler ve ilgili belgeler on yıl saklanır. Birden fazla düzenleme uygulanıyorsa daha uzun süre dikkate alınmalıdır. e‑Defter ve berat dosyaları da okunabilir, erişilebilir ve bütünlüğü korunmuş biçimde en az on yıl saklanmalıdır.
Yedekleme yalnızca dosyayı bulutta tutmak değildir. Defter, berat, GİB onaylı berat ve ilgili muhasebe belgeleri birlikte; güvenli, erişilebilir ve gerektiğinde ibraz edilebilir tutulmalıdır.
Sık yapılan hatalar
Toplu ve açıklamasız kayıt
Belge bağlantısını kaybettiren tek satırlık toplu kayıtlar denetim izini zayıflatır.
10 ve 45 günü karıştırmak
45 gün, hiçbir ön kayıt olmadan bekleme süresi değildir; yetkili belgelerde sürekli kayıt şartına bağlıdır.
Beratı defter sanmak
Berat, defterin özeti ve onay bağlantısıdır; asıl XML defter dosyasının yerine geçmez.
Kapanış onayını unutmak
Fizikî yevmiyede onaysızlık, ticari uyuşmazlıklarda defterin delil niteliğini zayıflatabilir.
Dönem sonu kontrol listesi
☐ Yevmiye madde numaraları kesintisiz ve tarihler kronolojik mi?
☐ Toplam borç ve alacak tutarları eşit mi?
☐ Her kayıt belgeye ve açıklamaya bağlanabiliyor mu?
☐ 10/45 günlük kayıt süreleri izlenmiş mi?
☐ Fizikî defterde açılış ve kapanış onayları zamanında mı?
☐ e‑Defter dosyaları, onaylı beratlar ve yedekler birlikte saklanıyor mu?
☐ Yevmiye, kebir, mizan ve beyannameler arasında mutabakat var mı?
Defter ve kayıt sürecinizi güvenle planlayın
Fizikî defter tasdik takvimi, e‑Defter geçişi, hesap planı ve dönem sonu kontrolleri işletmenin statüsüne göre birlikte değerlendirilmelidir. Sürecinizi incelemek için mali müşavirlik desteği alabilirsiniz.
Resmî kaynaklar
Bu rehberi ağınızla paylaşın
Platformunuzu seçin; başlık, bağlantı ve makale görseli paylaşıma hazır gelsin.
Bu konuda danışmanlık ister misiniz?
WhatsApp veya telefon üzerinden bize ulaşabilir, dilerseniz kısa formu doldurarak talep oluşturabilirsiniz.
