Limited Şirket Sermayesi Zamanında Ödenmediyse Hangi Kayıtlar Kontrol Edilir?

Limited şirket sermayesi süresinde ödenmediyse ilk yapılacak işlem, geçmiş tarihli bir dekont veya gerçekte olmayan bir kasa kaydı üretmek değildir. Önce şirket sözleşmesindeki taahhüt, tescil tarihi, ortak bazlı ödeme planı, 500 Sermaye ve 501 Ödenmemiş Sermaye hesapları ile banka hareketleri aynı tabloda karşılaştırılmalıdır.

Nakit sermayenin tamamı limited şirketin tescilini izleyen 24 ay içinde ödenebilir. Ancak şirket sözleşmesinde veya geçerli ödeme çağrılarında daha erken vadeler bulunabileceğinden yalnız “24 ay doldu mu?” sorusu yeterli değildir. Gecikmenin hukuki sonuçları, faiz ve tahsil yöntemi de kayıt düzeltmesinden ayrı değerlendirilmelidir.

Limited şirket sermaye ödeme süresi nasıl belirlenir?

Ticaret Bakanlığına göre limited şirketlerde asgari esas sermaye 50.000 TL’dir ve nakit sermayenin tamamı tescili takip eden 24 ay içinde ödenebilir. Türk Ticaret Kanunu’nun 585’inci maddesi de limited şirket kuruluşunda nakit payların yüzde 25’inin tescilden önce ödenmesi şartının uygulanmadığını, pay bedelinin ödenmesi ve ifa etmemenin sonuçlarında anonim şirket hükümlerinin kıyasen dikkate alınacağını düzenler.

Bu genel süreyi somut şirket bakımından aşağıdaki belgelerle kesinleştirin:

• şirketin ilk tescil tarihi ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kuruluş ilanı;
• MERSİS’teki güncel şirket sözleşmesinin sermaye maddesi;
• ortakların pay adedi, itibari değeri ve toplam taahhüdü;
• şirket sözleşmesinde yazan ödeme takvimi;
• müdürler veya genel kurul tarafından yapılan ödeme çağrıları;
• sonradan gerçekleşen pay devri, sermaye artırımı ya da azaltımı kayıtları.

Kuruluş sermayesinin neden bir masraf olmadığını ve 24 aylık genel çerçeveyi görmek için limited şirket kurma maliyeti rehberini inceleyebilirsiniz. Bu yazı ise kuruluş fiyatından farklı olarak gecikmiş taahhüdün kayıt ve kanıt dosyasına odaklanır.

1. Şirket sözleşmesindeki sermaye taahhüdünü çıkarın

Kontrolün başlangıç noktası muhasebe programı değil, tescilli şirket sözleşmesidir. Çünkü ortakların hangi tutarı şirkete koymayı şartsız taahhüt ettiği, sermaye paylarının dağılımı ve varsa taksit tarihleri burada yer alır.

Pay devri bulunması, önceki sermaye borcunun kime ait olduğu konusunda ayrıca hukuki inceleme gerektirebilir. Muhasebe dökümünde yalnız mevcut ortak adlarını görmek, geçmişteki taahhüt zincirini kanıtlamaz.

2. 500 ve 501 hesaplarını ortak bazında mutabık hale getirin

Uygulamada tescil edilen sermaye 500 Sermaye hesabında, henüz yerine getirilmemiş taahhüt ise 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında izlenir. Sermaye ödemesi geldikçe ilgili ortağın 501 bakiyesi kapanır. Şirketin muhasebe politikası ve hesap planı ayrıntıları ayrıca dikkate alınmakla birlikte temel kontrol denklemi şöyledir:

Bu denklem toplam şirket düzeyinde ve her ortak için ayrı çalışmalıdır. Sadece 500 ve 501 hesaplarının net farkına bakmak yeterli değildir; yanlış ortağa kapatılmış ödeme, toplamı doğru gösterirken ortak bazlı borcu hatalı bırakabilir.

Örnek ortak bazlı kontrol

200.000 TL sermayeli iki ortaklı bir limited şirkette her ortak 100.000 TL taahhüt etmiş olsun. Birinci ortak banka yoluyla 60.000 TL yatırmış, ikinci ortaktan ise sermaye açıklamalı bir ödeme gelmemişse, diğer şartlar sabitken toplam kalan taahhüt 140.000 TL’dir. Yardımcı hesap dökümü de birinci ortak için 40.000 TL, ikinci ortak için 100.000 TL göstermelidir.

Mizanda 501 hesabın sıfır görünmesine rağmen banka kanıtı yalnız 60.000 TL ise, 140.000 TL’nin hangi kayıtla kapatıldığı bulunmalıdır. Tutar kasa, ortaklar cari hesabı veya mahsup kaydı üzerinden kapatılmış olabilir; her kayıt dayanağıyla birlikte test edilmelidir.

3. Banka hareketini sermaye kaydıyla eşleştirin

Banka dekontunda “sermaye ödemesi” açıklamasının bulunması güçlü bir kanıt sağlar; ancak tek başına bütün incelemeyi tamamlamaz. Gönderen, şirket, tutar, tarih, açıklama ve muhasebe fişi birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Banka kontrolünde aranan alanlar

• Ödemeyi yapan kişi tescilli veya borcu üstlenen ortak mı?
• Para şirket adına açılmış banka hesabına mı girdi?
• Dekont açıklaması sermaye taahhüdünü belirtiyor mu?
• Ödeme tarihi ilgili vade veya çağrı ile uyumlu mu?
• Tutar doğru ortağın 501 yardımcı hesabını mı kapattı?
• Aynı banka girişi hem sermaye hem ortak borcu olarak iki kez kaydedildi mi?
• Para kısa süre sonra ortağa geri çıktıysa çıkışın hukuki ve ticari dayanağı var mı?

4. Ortaklar cari hesabı ile sermayeyi karıştırmayın

Ortağın şirkete para göndermesi iki farklı ilişki doğurabilir: sermaye taahhüdünün ifası veya ortağın şirkete borç vermesi. Banka açıklaması, şirket kararı, sözleşme ve muhasebe kaydı bu ayrımı desteklemelidir. 331 veya 431 gibi ortaklara borçlar hesabında bulunan her tutar kendiliğinden sermaye ödemesine dönüşmez.

Önceki para girişinin sermayeye sayılması düşünülüyorsa şu noktalar incelenmelidir:

• İşlem tarihinde tarafların gerçek iradesi neydi?
• Para borç sözleşmesine dayanıyor muydu?
• Faiz, vade veya geri ödeme kaydı var mıydı?
• Şirket kararı ve banka açıklaması sermaye niteliğini destekliyor mu?
• Mahsup için ticaret hukuku ve sicil şartları sağlanıyor mu?

Ortak finansmanının ayrı kayıt ve vergi riskleri için ortaktan alınan borç kontrol rehberine bakabilirsiniz. Belgesiz bir yeniden sınıflandırma yapmak yerine işlemin niteliğini mali müşavir ve gerektiğinde hukuk danışmanıyla doğrulayın.

Sermaye ödenmezse şirket otomatik kapanır mı?

Taahhüt edilen sermayenin süresinde ödenmemesi, tek başına “şirket o gün otomatik kapandı” şeklinde yorumlanmamalıdır. Türk Ticaret Kanunu, şirketin ortağın sermaye koyma borcunu istemesine, dava etmesine ve şartları varsa gecikme nedeniyle zarar talep etmesine imkân verir. Para borcunda temerrüt faizi ve limited şirketlerde kıyasen uygulanan pay bedeli temerrüdü hükümleri de gündeme gelebilir.

Ancak ödeme çağrısı, ihtar, faiz başlangıcı, hak yoksunluğu veya ortağın payıyla ilgili yaptırımlar teknik hukuk işlemleridir. Şirket müdürleri muhasebe kaydına bakarak tek başına ortaklıktan çıkarma veya pay iptali sonucu üretmemelidir. Somut şirket sözleşmesi ve olay için ticaret hukuku danışmanlığı alınmalıdır.

2026’da ayrıca kontrol edilmesi gereken asgari sermaye intibakı

Gecikmiş sermaye borcu ile asgari sermaye intibakı farklı sorunlardır. 1 Ocak 2024’ten itibaren limited şirketler için asgari esas sermaye 50.000 TL’ye yükselmiştir. Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre, sermayesi bu asgari tutarın altında kalan mevcut limited şirketlerin sermayelerini 31 Aralık 2026’ya kadar en az 50.000 TL’ye yükseltmemeleri hâlinde Türk Ticaret Kanunu’nun geçici 15’inci maddesindeki sonuçlar gündeme gelir.

Bu ayrım kritiktir: sermaye artırımı kararı almak, eski ortağın ödenmemiş taahhüdünü muhasebe ve hukuk bakımından kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Yanlış kayıt görüldüğünde nasıl ilerlenir?

Düzeltme yöntemi hatanın türüne göre belirlenir. Kayıt hiç yapılmamış olabilir, banka girişi yanlış ortağa veya 331 hesaba kaydedilmiş olabilir, 501 hesap dayanaksız bir mahsupla kapanmış olabilir ya da tescilli sermaye ile 500 hesap farklı olabilir.

1. Belgeyi sabitleyin: Sicil ilanı, şirket sözleşmesi, kararlar, banka ekstreleri ve önceki muhasebe fişlerini tek dosyada toplayın.
2. Fark tablosu hazırlayın: Tescilli tutar, 500 hesap, 501 hesap, ortak bazlı taahhüt ve belgeli ödeme sütunlarını karşılaştırın.
3. Hatanın dönemini bulun: İlk yanlış kaydın tarihini ve sonraki mali tablolara etkisini belirleyin.
4. Düzeltme kaydını belgeleyin: Açıklamalı muhasebe fişi ve çalışma kâğıdı düzenleyin; geriye dönük sahte hareket üretmeyin.
5. Vergi ve beyan etkisini kontrol edin: Sermaye ödemesi gelir değildir; ancak yanlışlıkla gelir, borç veya başka hesaplarda izlenmişse geçmiş dönem etkisini ayrıca inceleyin.
6. Hukuki adımı ayırın: Tahsil, ihtar, faiz, mahsup, pay devri veya yaptırım için hukuk ve sicil değerlendirmesi alın.

Bilanço hesaplarının genel okuma ve mutabakat mantığı için bilanço rehberini kullanabilirsiniz.

Mali müşavir ve sicil danışmanına verilecek belge dosyası

En sık yapılan hatalar

• 24 aylık süreyi tescil yerine fatura, banka hesabı açılışı veya faaliyet başlangıcından hesaplamak.
• Şirket sözleşmesindeki daha erken taksitleri görmezden gelmek.
• Banka kanıtı olmadan 501 hesabı kapatmak.
• Bir ortağın ödemesini diğer ortağın borcuna yazmak.
• Ortak borcunu karar ve hukuki inceleme olmadan sermayeye mahsup etmek.
• Sonradan yapılan ödemeyi geçmiş tarihli kasa girişiyle düzeltmeye çalışmak.
• Sermaye ödemesini şirket geliri olarak kaydetmek.
• 50.000 TL asgari sermaye intibakını eski taahhüdün ödenmesiyle aynı işlem sanmak.
• Muhasebe düzeltmesiyle ihtar ve temerrüt sürecinin tamamlandığını düşünmek.

Resmî kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• Ticaret Bakanlığı — Şirket bilgileri, asgari sermaye ve ödeme süresi
• Ticaret Bakanlığı — Şirketler hakkında sıkça sorulan sorular ve 2026 sermaye intibakı
• İstanbul Ticaret Odası — Limited şirket tescil ve sermaye işlemleri
• Gelir İdaresi Başkanlığı — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu

Mevzuat ve kaynak kontrol tarihi: 27 Ekim 2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sermaye borcunun tahsili, temerrüt, ortaklık hakları, pay devri ve sicil işlemleri somut şirket sözleşmesine göre hukuk danışmanıyla; muhasebe ve beyan etkileri mali müşavirle değerlendirilmelidir.