E-Ticarette Vergi: Pazaryeri ve Kendi Sitesinden Satış Yükümlülükleri

İnternet üzerinden düzenli ve kazanç sağlamaya yönelik ürün veya hizmet satışı yapılması, satışın pazaryerinden ya da işletmenin kendi internet sitesinden gerçekleştirilmesine bakılmaksızın vergisel yükümlülük doğurabilir. Satış kanalının dijital olması; ticari kazanç, fatura, KDV, defter ve beyanname kurallarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Pazaryeri satışlarında platform sipariş, tahsilat ve kargo akışının bir bölümünü yönetirken satıcı genellikle ürünün asıl satıcısı olmaya devam eder. Kendi internet sitesinde ise işletme; ödeme altyapısı, faturalama, ETBİS, tüketici bilgilendirmesi, iade ve veri güvenliği süreçlerinin daha büyük bölümünü doğrudan yönetir.

E-ticarette vergi mükellefiyeti ne zaman başlar?

Bir kişinin kendi nam ve hesabına, devamlılık gösteren ve gelir elde etmeyi amaçlayan satış faaliyeti genel olarak ticari kazanç niteliğindedir. Faaliyetin mağazada, pazaryerinde, internet sitesinde, mobil uygulamada veya sosyal medya üzerinden yürütülmesi bu niteliği değiştirmez.

İşletme, satışa başlamadan önce faaliyet modeline uygun şekilde gelir vergisi veya kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmelidir. Başlıca seçenekler şunlardır:

• Şahıs işletmesi: Kazanç, işletme sahibi gerçek kişi adına gelir vergisine tabi tutulur.
• Limited veya anonim şirket: Şirket kazancı kurumlar vergisine tabidir.
• Esnaf muaflığı: Yalnızca Gelir Vergisi Kanunu’nda sayılan üretim, işyeri, araç, çalışan, tahsilat ve hasılat şartlarının birlikte sağlandığı sınırlı durumlarda uygulanabilir.

Arada bir kişisel ikinci el eşyanın satılması ile düzenli biçimde ürün tedarik edip satış yapılması aynı şekilde değerlendirilmez. Ürün çeşidi, işlem sıklığı, stok bulundurma, reklam verme, mağaza açma ve kazanç amacı birlikte incelenir.

Pazaryeri ile kendi sitesinden satış arasındaki temel farklar

E-ticaret yapanlar hangi vergileri öder?

Gelir vergisi veya kurumlar vergisi

Şahıs işletmelerinde ticari kazanç, yıllık gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilir. Limited ve anonim şirketler kurumlar vergisine tabidir. Vergi satışların tamamı üzerinden değil, mevzuata göre hesaplanan kazanç veya kurum kazancı üzerinden belirlenir.

Ürün maliyetleri, pazaryeri komisyonları, kargo, reklam, ödeme kuruluşu ücretleri ve işle ilgili diğer harcamalar ancak mevzuata uygun belgeye dayanmaları ve faaliyetle bağlantılı olmaları şartıyla gider veya maliyet olarak dikkate alınabilir.

Katma değer vergisi

Türkiye’de ticari faaliyet kapsamında gerçekleştirilen mal teslimleri ve hizmetler, kanunda istisna edilmediği sürece KDV’ye tabidir. Uygulanacak oran satış kanalına göre değil, satılan ürün veya hizmetin niteliğine göre belirlenir.

Pazaryerinin müşteriden tahsilat yapması KDV sorumluluğunu kendiliğinden platforma geçirmez. Satıcı, kendi teslimine ilişkin KDV’yi hesaplar; platform ise komisyon ve diğer hizmetleri için satıcıya kendi belgesini düzenler.

Geçici vergi ve diğer beyanlar

İşletmenin hukuki yapısı ve mükellefiyetlerine göre geçici vergi, gelir veya kurumlar vergisi, KDV ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesi gibi yükümlülükler oluşabilir. Çalışan istihdamı, işyeri kirası ve yurt dışından alınan reklam, yazılım veya platform hizmetleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Pazaryeri satışlarında yüzde 1 vergi kesintisi nasıl uygulanır?

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları kapsamdaki ödemeler 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren vergi tevkifatına tabidir. 21 Aralık 2024 tarihli ve 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kesinti oranı yüzde 1 olarak belirlenmiştir.

Tevkifat matrahı genel olarak satıcının gerçekleştirdiği mal veya hizmet satışına ait KDV ve varsa konaklama vergisi hariç bedeldir. Pazaryeri tarafından düşülen komisyon, kargo, hizmet veya banka komisyonu gibi kesintiler bu matrahı azaltmaz.

Kesilen tutar ek bir satış vergisi değildir. Satıcının geçici vergi ve yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden, şartları çerçevesinde mahsup edilebilir. Mahsup için pazaryeri raporları, kesinti bilgileri ve muhasebe kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Satışın daha sonra iptal veya iade edilmesi durumunda tevkifatın düzeltilme biçimi; iadenin kesinti beyan edilmeden önce mi, sonra mı gerçekleştiğine göre değişebilir. İade raporları dönem bazında takip edilmelidir.

Kendi sitesinden satışta yüzde 1 tevkifat var mı?

İşletmenin kendi internet sitesinde doğrudan kurulan satış sözleşmesi kapsamında, müşteriden sanal POS veya ödeme kuruluşu aracılığıyla tahsilat yapılması tek başına pazaryeri tevkifatı uygulandığı anlamına gelmez.

Ancak kullanılan sistem yalnızca ödeme iletmek yerine başka satıcıların ürünlerini listeleyen ve sözleşmenin kurulmasına aracılık eden bir platform modeli oluşturuyorsa hukuki nitelik değişebilir. Ödeme akışı, sözleşmenin tarafları, faturayı düzenleyen işletme ve platformun rolü birlikte değerlendirilmelidir.

E-ticarette fatura nasıl düzenlenir?

Vergi Usul Kanunu’nun 231’inci maddesine göre fatura, özel olarak daha kısa bir süre belirlenmemişse malın teslimi veya hizmetin yapılmasından itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Süresi içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır.

• Alıcı e-Fatura sistemine kayıtlıysa genel olarak e-Fatura düzenlenir.
• Alıcı e-Fatura sistemine kayıtlı değilse e-Arşiv Fatura kullanılır.
• Fatura, platform adına değil gerçek alıcı adına düzenlenmelidir.
• Sipariş, fatura, teslim ve iade kayıtlarında ürün ile tutar bilgileri eşleşmelidir.
• Kampanya, satıcı kuponu ve platform katkısının muhasebe etkisi ayrı değerlendirilmelidir.

Alıcının kayıt durumunu kontrol etmek için E-Fatura Mükellefi Nasıl Sorgulanır? rehberinden yararlanabilirsiniz.

E-ticaret yapanlar ne zaman e-Faturaya geçer?

509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında, kendilerine veya aracı hizmet sağlayıcılarına ait internet sitelerinde ya da diğer elektronik ortamlarda mal veya hizmet satışı gerçekleştiren mükelleflerden, 2022 ve izleyen hesap dönemlerinde 500.000 TL ve üzeri brüt satış hasılatı bulunanlar e-Fatura kapsamına alınmıştır.

Had, yalnızca tek bir pazaryerindeki net hakediş tutarı üzerinden değerlendirilmez. İşletmenin kapsamdaki brüt satışları ve bütün satış kanalları birlikte kontrol edilmelidir. Zorunlu geçiş tarihinin belirlenmesinde haddin aşıldığı hesap dönemi ve Tebliğdeki geçiş takvimi esas alınır.

Haddin altında kalan işletmeler gönüllü olarak e-Faturaya geçebilir. E-Fatura uygulamasına kayıtlı mükelleflerin, istisnai durumlar dışında, birbirlerine gerçekleştirdikleri teslim ve hizmetler için e-Fatura düzenlemeleri gerekir.

Pazaryeri komisyonu ve diğer kesintiler nasıl kaydedilir?

Pazaryeri satıcıya yalnızca net hakediş aktarabilir; buna rağmen her kesinti kendi belgesine ve niteliğine göre kaydedilmelidir:

• Pazaryeri komisyonu ve komisyon KDV’si,
• Kargo ve lojistik bedelleri,
• Reklam ve görünürlük hizmetleri,
• Kampanya ve kupon katkıları,
• Ödeme ve işlem ücretleri,
• Yüzde 1 gelir veya kurumlar vergisi tevkifatı,
• İptal, iade ve eksik ürün düzeltmeleri,
• Cezai kesintiler ve diğer sözleşmesel mahsuplar.

Pazaryeri ekstresi tek başına bütün kesintilerin gider belgesi değildir. Platformun düzenlediği e-Fatura, e-Arşiv Fatura veya mevzuata uygun diğer belgeler alınmalı; ekstreyle eşleştirilmelidir.

İade ve iptallerde vergi kaydı nasıl yapılır?

Bir satışın iade edilmesi, ilk satış kaydının ve pazaryeri hakedişinin iz bırakmadan silinmesi anlamına gelmez. Sipariş, satış faturası, tahsilat, iade belgesi, ürünün stoğa dönüşü ve müşteriye yapılan ödeme birbirine bağlanmalıdır.

Özellikle dönem geçişlerinde şu tarihler farklı olabilir:

• Sipariş tarihi,
• Fatura ve teslim tarihi,
• Pazaryeri hakediş tarihi,
• İade talebi ve ürünün geri teslim tarihi,
• Bedelin müşteriye iade edildiği tarih,
• Tevkifatın platform tarafından beyan edildiği dönem.

İadenin satıştan sonraki bir KDV veya geçici vergi döneminde gerçekleşmesi hâlinde düzeltme kayıtlarının dönemsel olarak izlenmesi gerekir.

Kendi internet sitesi için ETBİS kaydı gerekir mi?

Ticaret Bakanlığının güncel ETBİS açıklamalarına göre kendisine ait elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcıların ETBİS’e kayıt olması gerekir. Kayıt, faaliyete başlamadan önce tamamlanmalı ve bildirilen bilgilerdeki değişiklikler güncellenmelidir.

Yalnızca yurt içindeki bir elektronik ticaret pazaryeri üzerinden satış yapan satıcının ETBİS kayıt ve bildirim yükümlülüğü bulunmaz. Buna karşılık yurt içinde elektronik ticaret faaliyeti bulunmayıp yurt dışındaki bir aracı hizmet sağlayıcı üzerinden sözleşme yapan veya sipariş alan yurt içi yerleşik işletmeler için ETBİS yükümlülüğü oluşabilir.

İşletme hem yurt içi pazaryerinde hem de kendisine ait internet sitesinde satış yapıyorsa, kendi sitesi nedeniyle ETBİS kaydı ayrıca değerlendirilir.

Kendi e-ticaret sitesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Ticaret Bakanlığı açıklamalarına göre e-ticaret sitesinin iletişim alanında işletmenin statüsüne göre şu bilgilere yer verilmelidir:

• KEP adresi, elektronik posta adresi ve telefon numarası,
• Varsa işletme adı veya tescilli marka,
• Mensup olunan meslek odası ve varsa sektörel kuruluş bilgileri,
• Tacirlerde ticaret unvanı, MERSİS numarası ve merkez adresi,
• Esnafta ad ve soyad, vergi kimlik numarası ve merkez adresi,
• Sipariş adımları, sözleşmenin saklanması ve hatalı veri girişinin düzeltilmesine ilişkin işlem rehberi.

Bunlara ek olarak mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme metni, gizlilik ve kişisel veri metinleri, teslimat ve iade koşulları ile ticari elektronik ileti izinleri iş modeline uygun hazırlanmalıdır.

Mesafeli satışlarda tüketici yükümlülükleri nelerdir?

Tüketici, sipariş vermeden ve ödeme yapmadan önce ürünün temel özellikleri, satıcının kimliği ve iletişim bilgileri, vergiler dahil toplam fiyat, teslimat masrafları, cayma hakkı ve hak arama yolları hakkında açıkça bilgilendirilmelidir.

Genel kural olarak tüketici, mesafeli sözleşmede on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Ancak kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan mallar, hijyen koruması açılmış belirli ürünler ve elektronik ortamda anında ifa edilen bazı hizmetler gibi mevzuatta sayılan istisnalar bulunur.

Mal satışında taahhüt edilen teslim süresine uyulmalı; tüketicinin isteğine göre hazırlanan mallar dışındaki satışlarda teslim süresi kural olarak otuz günü geçmemelidir. Pazaryeri üzerinden satış yapılması, satıcının ürün, teslimat ve iade sorumluluklarını tamamen platforma devretmez.

Kapıda ödeme veya havale vergiyi ortadan kaldırır mı?

Hayır. Ödemenin kredi kartı, sanal POS, havale, elektronik para, kapıda nakit veya kapıda kartla alınması satışın vergisel niteliğini değiştirmez. Fatura düzenleme ve satışın kayıtlara alınması yükümlülüğü devam eder.

Kapıda ödeme yapılan siparişlerde kargo şirketinin tahsil ettiği tutar, tahsilat komisyonu ve işletmeye aktarılan net bedel ayrı izlenmelidir. Teslim alınmayan siparişler ile teslim edilip daha sonra iade edilen ürünler de birbirinden ayrılmalıdır.

Yurt dışındaki pazaryeri ve reklam giderleri nasıl değerlendirilir?

Yabancı pazaryerleri, reklam platformları, yazılım sağlayıcıları ve bulut hizmetlerinden alınan belgeler; hizmetin türü, sağlayıcının ülkesi, Türkiye’de yararlanma durumu ve vergi anlaşmaları dikkate alınarak incelenmelidir.

İşleme göre sorumlu sıfatıyla KDV, kurumlar vergisi stopajı, dijital hizmet vergisi yansıması veya gümrük ve ihracat belgeleri gündeme gelebilir. Yabancı platform belgesinin yalnızca kredi kartı ekstresinde görünmesi, harcamanın otomatik olarak gider kabul edilmesi için yeterli değildir.

E-ticaret muhasebesinde aylık mutabakat nasıl yapılır?

Bu mutabakat yapılmadığında banka tahsilatı doğru görünse bile satış hasılatı, KDV, stok maliyeti, komisyon gideri veya mahsup edilecek tevkifat eksik kaydedilebilir.

E-ticarette sık yapılan vergi ve muhasebe hataları

• Banka hesabına geçen net hakedişi satış hasılatı olarak kaydetmek,
• Pazaryeri mağazası açmanın tek başına vergi yükümlülüklerini karşıladığını düşünmek,
• Platformun satış faturasını müşteri adına düzenlediğini varsaymak,
• Komisyon ve kargo kesintilerini belge olmadan giderleştirmek,
• Yüzde 1 tevkifatı nihai vergi veya komisyon olarak kaydetmek,
• İade edilen ürünün fatura, tahsilat ve stok kayıtlarını birlikte düzeltmemek,
• Birden fazla satış kanalındaki hasılatı ayrı değerlendirerek e-Fatura haddini yanlış hesaplamak,
• Kendi sitesinde ETBİS ve tüketici bilgilendirme yükümlülüklerini gözden kaçırmak,
• Yabancı platform faturalarının KDV ve stopaj yönünü incelememek,
• İşletmeye ait satışları kişisel banka veya ödeme hesabından tahsil etmek.

Sağlıklı e-ticaret muhasebesi nasıl kurulur?

E-ticaret muhasebesi yalnızca pazaryeri raporunun ay sonunda kaydedilmesinden oluşmaz. Siparişin oluşmasından ürünün teslimine, faturadan tahsilata, iade ve tevkifattan stok maliyetine kadar bütün hareketler aynı sipariş numarası etrafında izlenebilmelidir.

E-Ticaret Muhasebesi kapsamında pazaryeri ve internet sitesi satışları, e-Fatura ve e-Arşiv süreçleri, komisyonlar, yüzde 1 tevkifat, iade, stok, sanal POS ve banka hareketleri birlikte kontrol edilebilir.

Vergi sonuçları; satılan ürünün niteliğine, şirket türüne, satış yapılan ülkeye, kullanılan platforma, tahsilat modeline ve varsa muafiyet şartlarına göre değişebilir. İşletmeye özgü durumlar mali müşavir tarafından incelenmelidir.