Amortisman ve Demirbaş Nedir? Hangi Harcama Doğrudan Gider Yazılır?

İşletme için alınan bilgisayar, yazıcı, masa, sandalye veya makine gibi varlıkların bedeli her zaman satın alındığı anda tamamen gider yazılmaz. Alınan kıymetin kullanım süresi, maliyet bedeli ve işletmedeki işlevi incelenerek harcamanın doğrudan gider mi yoksa amortismana tabi iktisadi kıymet mi olduğu belirlenir.

Demirbaş nedir?

Demirbaş; işletmenin faaliyetinde sürekli kullanılmak üzere edinilen, kısa sürede tüketilmeyen ve genellikle bir yıldan uzun süre yarar sağlayan taşınır nitelikteki iktisadi kıymetleri ifade eder. Bilgisayar, yazıcı, masa, koltuk, dolap, klima ve bazı iş ekipmanları yaygın demirbaş örnekleridir.

Ancak işletmenin sahip olduğu her sabit kıymet muhasebede “255 Demirbaşlar” hesabında izlenmez. Kıymetin niteliğine göre farklı hesaplar kullanılabilir.

Bir yazılım ödemesinin lisans hakkı, dönemsel abonelik veya hizmet alımı olması muhasebe kaydını değiştirebilir. Bu nedenle “yazılım gideridir” ya da “demirbaştır” şeklinde yalnızca ürün adına bakılarak karar verilmemelidir.

Amortisman nedir?

Amortisman, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya değer kaybına uğrayan iktisadi kıymetin maliyetinin, belirlenen faydalı ömrü boyunca dönemlere dağıtılarak giderleştirilmesidir.

Örneğin işletmede birkaç yıl kullanılacak yüksek bedelli bir bilgisayarın maliyeti, satın alındığı yılın giderlerine tek seferde aktarılmak yerine ilgili amortisman oranına göre yıllara yayılabilir. Böylece varlığın sağladığı ekonomik fayda ile muhasebeleştirilen gider arasında dönemsel uyum kurulur.

Bir varlığın amortismana tabi olmasının şartları nelerdir?

Vergi Usul Kanunu kapsamında bir iktisadi kıymetin amortismana tabi tutulabilmesi için genel olarak şu özellikler birlikte değerlendirilir:

• İşletmede kullanılmalı ve işletmenin envanterine dahil olmalıdır.
• Bir yıldan uzun süre kullanılabilir nitelikte olmalıdır.
• Yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz bulunmalıdır.
• İşletmenin faaliyetiyle ilgili olmalıdır.
• Maliyet bedeli doğrudan gider yazma sınırını aşıyorsa ilgili faydalı ömür ve oran üzerinden amortisman ayrılmalıdır.

Satış amacıyla alınan ürünler demirbaş değil, ticari mal veya stok niteliğindedir. Benzer şekilde kısa sürede tüketilen kırtasiye, temizlik malzemesi ve sarf malzemeleri de kullanım biçimine göre doğrudan gider veya stok olarak takip edilebilir.

2026 amortisman ve demirbaş sınırı ne kadar?

2026 takvim yılında doğrudan gider yazılabilecek demirbaş sınırı 12.000 TL’dir. Tutar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin beşinci mükerrer sayısında yayımlanan 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir.

KDV tutarını alış bedelinden ayırmak için sitenin KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

12.000 TL sınırı her ürün için ayrı mı uygulanır?

Sınır, normal koşullarda her iktisadi kıymet bakımından değerlendirilir. Ancak birlikte çalışması gereken veya ekonomik ve teknik açıdan tek bir bütün oluşturan parçalar ayrı ayrı ele alınamaz. Böyle bir durumda parçaların toplam maliyeti dikkate alınır.

Örneğin tek başına kullanılamayan parçalardan oluşan bir güvenlik sistemi, bilgisayar sistemi veya üretim hattı; faturada farklı kalemler halinde gösterilse bile ekonomik ve teknik bütünlük oluşturabilir. Buna karşılık birbirinden bağımsız kullanılabilen ve ayrı ekonomik işlevi bulunan kıymetlerin her biri kendi niteliğine göre değerlendirilebilir.

Hangi harcamalar doğrudan gider yazılabilir?

İşletmenin faaliyetiyle ilgili olmak, uygun belgeyle tevsik edilmek ve özel bir gider kısıtlamasına tabi olmamak şartıyla aşağıdaki türde harcamalar doğrudan gider kaydedilebilir:

• Bir yıldan kısa sürede tüketilen kırtasiye ve sarf malzemeleri,
• Rutin bakım ve onarım giderleri,
• Dönemsel yazılım ve çevrim içi hizmet abonelikleri,
• Elektrik, internet, telefon ve benzeri işletme giderleri,
• Kiralanan yer veya ekipman için ödenen dönemsel bedeller,
• 2026 yılında 12.000 TL’yi aşmayan ve ekonomik-teknik bütünlük kuralına takılmayan düşük değerli demirbaşlar.

Bir harcamanın faturalanmış olması tek başına vergi matrahından indirilebileceği anlamına gelmez. Harcama işletme faaliyetinin elde edilmesi veya sürdürülmesiyle ilgili olmalı ve kişisel kullanım niteliği taşımamalıdır.

Doğrudan gider ile amortisman arasındaki fark

Amortisman nasıl hesaplanır?

Amortisman hesabında iktisadi kıymetin amortismana esas değeri ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen faydalı ömür ve amortisman oranı kullanılır. Yaygın yöntemlerden biri normal amortisman yöntemidir.

Basit hesaplama örneği

İşletme için KDV hariç 50.000 TL maliyetle alınan ve ilgili amortisman listesinde faydalı ömrü 5 yıl, normal amortisman oranı %20 olarak belirlenen bir kıymet bulunduğunu varsayalım:

• Amortismana esas değer: 50.000 TL
• Normal amortisman oranı: %20
• Yıllık amortisman: 50.000 × %20 = 10.000 TL

Bu basitleştirilmiş örnekte maliyet, beş yıl boyunca yıllık 10.000 TL amortisman ayrılarak giderleştirilir. Gerçek kayıtta satın alma tarihi, kıymetin türü, kullanılan yöntem, KDV uygulaması ve özellikli hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.

Amortisman oranı işletme tarafından seçilebilir mi?

İşletme, bir kıymetin faydalı ömrünü veya normal amortisman oranını serbestçe belirleyemez. Kıymetin faaliyet alanına ve niteliğine uygun sınıf, Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı amortisman oranları tablosundan belirlenmelidir.

Listede doğrudan karşılığı bulunmayan veya birden fazla sınıfa girebilecek özel makine, yazılım ve ekipmanda yanlış kod seçimi giderin yanlış dönemde kaydedilmesine neden olabilir. Bu tür kıymetler için teknik özellikler ve fiilî kullanım amacı birlikte incelenmelidir.

Normal ve azalan bakiyeler yöntemleri arasındaki fark

Normal amortisman yönteminde kıymetin maliyeti, belirlenen oran üzerinden yıllara dengeli şekilde dağıtılır. Azalan bakiyeler yönteminde ise ilk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda daha düşük amortisman ayrılır. Azalan bakiyeler yönteminin kullanılabilmesi mükellefin defter tutma biçimi ve Vergi Usul Kanunu’ndaki şartlara bağlıdır.

Yöntem seçimi yalnızca ilk yıldaki vergi yüküne göre yapılmamalı; işletmenin kârlılık beklentisi, yatırım planı ve mali tablolar üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır mı?

Binek otomobiller için genel amortisman uygulamasından farklı olarak aktife girdikleri hesap döneminde aylık esasla kıst amortisman uygulanır. Ay kesri tam ay sayılır ve ilk yıl ayrılamayan amortisman, amortisman süresinin son yılında giderleştirilir.

Faaliyeti kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları araçlarda özel hükümler bulunur. Ayrıca binek otomobillere ilişkin gider ve amortisman tutar sınırlamaları her yıl değişebildiğinden araç alımlarında ayrıca güncel inceleme yapılmalıdır.

Bakım, onarım ve değer artırıcı harcamalar nasıl kaydedilir?

Varlığın mevcut durumunu koruyan olağan bakım ve onarım harcamaları genel olarak doğrudan giderleştirilebilir. Buna karşılık yapılan harcama varlığın değerini, kapasitesini veya kullanım ömrünü kalıcı biçimde artırıyorsa maliyet bedeline eklenerek amortismana tabi tutulabilir.

Örneğin arızalı bir parçanın eşdeğeriyle değiştirilmesi bakım gideri niteliğinde olabilirken, makinenin üretim kapasitesini belirgin biçimde artıran kapsamlı bir modernizasyon değer artırıcı harcama sayılabilir. Ayrım, faturadaki “bakım” veya “onarım” açıklamasından ziyade işlemin ekonomik sonucuna göre yapılır.

Demirbaş satılırsa veya kullanılamaz hale gelirse ne olur?

Amortismana tabi bir kıymet satıldığında satış bedeli ile kayıtlı net değeri arasındaki fark muhasebe ve vergi kayıtlarına alınır. Kıymetin çalınması, tamamen kullanılamaz hale gelmesi, hurdaya ayrılması veya işletmeden çekilmesi durumlarında ise olayın niteliğine uygun tutanak, tespit ve diğer belgeler hazırlanmalıdır.

Demirbaşın fiziksel olarak ofisten çıkarılması, muhasebe kayıtlarından kendiliğinden silindiği anlamına gelmez. Envanter ve muhasebe kayıtlarının birlikte güncellenmesi gerekir.

Sık yapılan muhasebe hataları

• 12.000 TL sınırını tüm alımlarda otomatik ve KDV dahil tutar üzerinden uygulamak,
• Ekonomik ve teknik bütünlük oluşturan parçaları ayrı ayrı gider yazmak,
• Satış amacıyla alınan stokları demirbaş olarak kaydetmek,
• Kişisel kullanım ağırlıklı harcamaları işletme gideri göstermek,
• Yanlış faydalı ömür veya amortisman oranı seçmek,
• Değer artırıcı harcamaları rutin bakım gideri olarak kaydetmek,
• Satılan veya hurdaya ayrılan demirbaşları envanter kayıtlarında bırakmak,
• Özellikli hükümlere tabi binek otomobilleri standart demirbaş gibi değerlendirmek.

Demirbaş ve amortisman takibi neden önemlidir?

Yanlış gider kaydı yalnızca ilgili dönemin vergi matrahını etkilemez; duran varlıklar, birikmiş amortismanlar, dönem kârı ve işletmenin mali tabloları da hatalı görünebilir. Düzenli bir sabit kıymet listesi; alış tarihi, fatura bilgisi, maliyet bedeli, faydalı ömür, amortisman oranı, birikmiş amortisman ve varlığın mevcut durumunu içermelidir.

Muhasebe Hizmeti ve Defter Tutma kapsamında alış belgelerinin sınıflandırılması, sabit kıymet kayıtlarının oluşturulması ve dönemsel amortisman kontrolleri işletmenin işlem hacmine göre planlanabilir.

2026 yılına ilişkin 12.000 TL sınırı genel bir kuraldır. KDV’nin maliyetle ilişkisi, kıymetlerin ekonomik-teknik bütünlüğü, binek otomobil sınırlamaları, finansal kiralama ve işletmeye özel kullanım biçimi sonucu değiştirebilir. Tereddütlü işlemler kayıt altına alınmadan önce mali müşavir tarafından incelenmelidir.